Familierapport: gezin Seuntjens-Biermans (1828 – 1861)

1. Huwelijk en achtergrond (1828)

Op 19 november 1828 traden de 25-jarige knecht Leonard Seuntjens (geboren in Vlodrop) en de 30-jarige Anna Maria Biermans in het huwelijk in de gemeente Melick en Herkenbosch. Dit huwelijk onthulde direct twee opvallende familiedetails:

• Onwettige afkomst: Anna Maria was een buitenechtelijk kind van de ongehuwde moeder Gertrudis Biermans (die in 1827 was overleden). Haar vader was onbekend.
• Moeder in hechtenis: De moeder van de bruidegom, Maria Catharina Buijsers, kon niet bij het huwelijk aanwezig zijn omdat zij op dat moment in hechtenis zat in Maastricht. Via een notariële akte moest zij toestemming geven.
• Analfabetisme: Zowel Leonard als Anna Maria waren analfabeet, een eigenschap die ze hun hele leven zouden behouden in alle aktes die ze lieten opmaken.

2. Woonplaats en gronden

Het echtpaar vestigde zich in Herkenbosch. Uit de kadastrale Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT) en latere memories van successie blijkt dat Anna Maria een aanzienlijk eigen erfdeel bezat, geërfd via haar moeder uit de wellicht rijke boerenfamilie Biermans-Reefs.

• Het landgoed: Ze bracht maar liefst 11 percelen eigen grond (bouwland, tuin en heide) in het huwelijk, met een totale oppervlakte van bijna 1 hectare.
• De Woning: Ze woonden in een eigen huis met stal en moeshof (kadastraal bekend als Sectie A, nummer 135 en 136). Dit huis lag in de Zandstraat (op den Zandberg) (aan de huidige Daelenbroekweg in Herkenbosch). Hun directe buren waren de weduwe Thomassen en de weduwe Peters.

3. Financiële zaken: leningen en lasten

Het echtpaar voerde een actieve financiële huishouding, waarbij ze het eigen land van Anna Maria slim als onderpand gebruikten om hun gemeenschappelijke boerenbedrijf draaiende te houden.

• De grote lening (1834): Ze leenden 205 franken van de Duitse koopman Frederic Schmasen. Dit was een zware schuld voor een boerengezin. Als onderpand stelden ze uitsluitend de 11 patrimoniale percelen van Anna Maria garant.
• Bureau van Weldadigheid (1836): Op 25 mei 1836 lieten ze notarieel vastleggen dat ze jaarlijks een erfpacht/rente van 2 frank en 43 centimen schuldig waren aan de plaatselijke armenzorg. Hiervoor diende hun huis op de Zandberg als onderpand.

4. Kinderen: vreugde en verdriet

Het gezin werd zwaar getroffen door de hoge kindersterfte van de 19e eeuw. Tussen 1829 en 1842 kregen zij vijf kinderen, waarvan er vier op zeer jonge leeftijd overleden:

1. Jan Leonard (1829 - 1833)
2. Antoon (1835 - 1842)
3. Johannes Leonard (1837 - 1837)
4. Joanna Sophia (1839 - 1839)
5. Jan / Johannes (geboren 10 februari 1842) – De enige overlevende zoon.

5. Een dubbel bestaan: boer en scharenslijper (tot 1851)

Zij hielden hun aanzienlijke landgoed van ruim 1,7 hectare en hun huis succesvol heel hun leven in hun bezit. Wel zagen zij zich genoodzaakt, vermoedelijk om de zware leningen af te lossen, om een gecombineerd bestaan te leiden. Naast het werk op hun eigen landerijen, werkte Leonard in 1842 als dagloner en trok hij rond als scharenslijper. Dit deed hij hoogstwaarschijnlijk in de rustigere seizoenen, om zo extra contant geld te verdienen. Terwijl Leonard voor zijn ambacht op pad was of elders werkte, runde Anna Maria de boerderij. Zij bleef in de officiële documenten dan ook steevast, en volkomen terecht, te boek staan als "akkersvrouw" of "landbouwster". Leonard overleed op 18 januari 1851 op 47-jarige leeftijd.

• Zijn erfenis: Bij zijn dood liet hij de helft van de vijf gemeenschappelijke percelen bouwland na aan zijn enige overlevende erfgenaam, de 9-jarige zoon Jan.

6. Overlijden en erfenis van Anna Maria (1861)

Anna Maria overleefde haar man ruim tien jaar. Toen zij op 13 juni 1861 op 65-jarige leeftijd stierf, stond zij geregistreerd als "landbouwster".

• Het bewijs van afbetaling: De lening van 205 franken heeft het gezin niet geruïneerd. Uit haar Memorie van Successie blijkt dat Anna Maria alle 11 de percelen uit 1834, inclusief het huis op de Zandberg, succesvol heeft kunnen behouden. De schuld is dus afgelost zonder dat het onderpand werd geëxecuteerd!
• Zoon Jan als grootgrondbezitter: De inmiddels 19-jarige zoon Jan (onder voogdij van Jan Claessen) erfde alle bezittingen van zijn moeder én de resterende helft van zijn vaders goederen. Hiermee werd hij op slag eigenaar van 18 percelen land (ruim 1,7 hectare). Dit verklaart waarom hij zich in latere aktes vol trots en rechtmatig landbouwer kon noemen, hoewel ook hij nooit leerde schrijven. Jan zette het geslacht Seuntjens met succes voort, eerst met Mechtildis Tillemans en later met Cornelia Zusterzeel

Lees een verhaal gebaseerd op de feiten uit dit rapport.