X.67 Maria Elisabeth Everts ♀📜 Historische Tijdlijn
Maria Elisabeth Everts werd geboren op 27 april 1916 in Neeroeteren als dochter van Joannes Henricus Everts en Maria Elisabeth "Elisa" Oosterbos.
Bijzonderheden
Bijzondere oorlogsomstandigheden bij de aangiftes
De aangifte van geboorte:
-
Zij werd geboren op 27 april 1916. Door de oorlogsomstandigheden (de grenszone in Limburg) deed de vader niet direct aangifte bij de gemeente. Pas op 17 november 1916 legde vader Jan Hendrik Everts een verklaring af voor de ambtenaar (proces-verbaal). Dit proces-verbaal werd naar de rechtbank gestuurd. De rechtbank in Tongeren deed op 6 februari 1917 uitspraak (vonnis).
-
Geboorteakte N° 8: officiële inschrijving van het vonnis in het register van Neeroeteren op 2 augustus 1917.
De aangifte van overlijden:
-
Verloop: Zij overleed op 30 oktober 1916. In tegenstelling tot de geboorte, werd dit overlijden wél relatief snel daarna aangegeven op de reguliere wijze (zonder tussenkomst van de rechtbank), aangezien de aangifte al op 31 oktober plaatsvond.
-
Overlijdensakte N° 39 (1916). Opgesteld op 31 oktober 1916 door de ambtenaar Jacques Peeters op basis van de verklaring van de vader en de oom.
Verhalen
‘Vergeten kinderen’ in een turbulente tijd
In de genealogie stuiten we soms op dossiers die het puur administratieve overstijgen en een venster bieden op een turbulente tijd. Het relaas van de drie kinderen van de broers Jan Hendrik en Jacques Leonard Everts is daar een treffend voorbeeld van.
Hieronder volgt de reconstructie van deze ‘vergeten kinderen’ tegen de achtergrond van de Grote Oorlog.
De Historische Context: De Oorlog aan de Grens
In 1916 was België bezet door het Duitse Keizerrijk. Voor de inwoners van Neeroeteren betekende dit leven in een gemilitariseerde zone nabij de Nederlandse grens. De Duitsers hadden hier de beruchte “Dodendraad” aangelegd: een hoogspanningshek dat dorpen en families van elkaar isoleerde.
Deze militaire afsluiting (“zone frontière”) zorgde ervoor dat de aangifte van geboorten en overlijdens bij het gemeentehuis vaak fysiek onmogelijk was of simpelweg niet de eerste prioriteit had in een overlevingsstrijd. Hierdoor ontstonden er administratieve gaten: kinderen die wel bestonden, maar niet in de boeken van de staat voorkwamen.
Hoe de Burgerlijke Stand de ‘Vergeten Kinderen’ herstelde
In 1917 werd een grootschalige actie ondernomen om deze gaten te dichten via de rechtbank van eerste aanleg in Tongeren. De procedure verliep als volgt:
- De Verklaring: De vader legde achteraf een verklaring af bij de burgemeester (een proces-verbaal).
- Het Onderzoek: De Procureur des Konings controleerde deze gegevens aan de hand van secundaire bronnen, zoals het parochiale doopregister.
- Het Vonnis: De rechter velde een vonnis waarin de geboorte of het overlijden officieel werd vastgesteld.
- De Overschrijving: Dit vonnis werd letterlijk overgeschreven in de lopende registers van het huidige jaar (1917), met een verwijzing in de kantlijn van het jaar waarin het feit eigenlijk plaatsvond.
Overzicht per Kind
1. Maria Elisabeth Everts (Tak van de landbouwers)
Dit kind werd geboren op het gehucht Waterloos. Hoewel haar geboorte pas een jaar later via de rechtbank werd rechtgetrokken, werd haar overlijden – dat plaatsvond toen de administratie weer enigszins functioneerde – wel direct genoteerd.
- Geboorte: 27 april 1916 te Neeroeteren.
- Overlijden: 30 oktober 1916 te Neeroeteren.
- Ouders: Jan Hendrik Everts (landbouwer) en Marie Elisabeth Oosterbos.
- Getuigen bij de geboorte: Jan Hendrik Everts, 36 jaar oud, landbouwer uit Neeroeteren, vader en Jacques Peeters, 33 jaar oud, burgemeester uit Neeroeteren.
- Aangevers van het overlijden: Jan Hendrik Everts, 36 jaar oud, landbouwer uit Neeroeteren, vader en Pieter Hendrik Everts, 40 jaar oud, schoenmaker uit Neeroeteren, oom.
De bijhorende aktes en het vonnis vind je via haar persoonskaart.
2. Maria Elisabeth Everts (Tak van de arbeiders – tweelingzus van Maria Josephina)
In hetzelfde dorp en in dezelfde periode kreeg de broer van Jan Hendrik, Jacques Leonard, ook een dochter die hij Maria Elisabeth noemde. Zij overleed op de leeftijd van precies één maand.
- Geboorte: 22 maart 1916 te Neeroeteren.
- Overlijden: 28 april 1916 te Neeroeteren.
- Ouders: Jacques Leonard Everts (arbeider) en Marie Elisabeth Thijs.
- Getuigen bij de geboorte: Jacques Leonard Everts, 39 jaar oud, arbeider uit Neeroeteren, vader en Jacques Peeters, 33 jaar oud, burgemeester uit Neeroeteren.
- Aangevers van het overlijden: Jacques Leonard Everts, 39 jaar oud, arbeider uit Neeroeteren, vader en Jan Peter Everts, 34 jaar oud, landbouwer uit Neeroeteren, oom.
De bijhorende aktes en het vonnis vind je via haar persoonskaart.
3. Maria Josephina Everts (tweelingzus van Maria Elisabeth)
Maria Josephina was de tweelingzus van het hierboven genoemde kind. Zij werd twee uur na haar zusje geboren.
- Geboorte: 22 maart 1916 te Neeroeteren.
- Overlijden: 7 augustus 1916 te Neeroeteren.
- Ouders: Jacques Leonard Everts (arbeider) en Marie Elisabeth Thijs.
- Getuigen bij de geboorte: Jacques Leonard Everts, 39 jaar oud, arbeider uit Neeroeteren, vader en Jacques Peeters, 33 jaar oud, burgemeester uit Neeroeteren.
- Aangevers van het overlijden: Jacob Leonard Everts, 38 jaar oud, werkman uit Neeroeteren, vader en Lambert Cuppens, 42 jaar oud, werkman uit Neeroeteren.
De bijhorende aktes en het vonnis vind je via haar persoonskaart.
Het is deze unieke combinatie van oorlogsperikelen, twee broers met dezelfde vernoemingsdrift en een ijverige rechtbank die dit dossier tot een fascinerend stukje lokale geschiedenis maakt.