Persoon

De herkomst van een 18e-eeuwse soldaat achterhalen is voor veel genealogen een ware hoofdpijndossier. Toch beet stamboomhobbyost Jos Everts zich vast in het verleden van soldaat Jacobus Evers, die in 1739 in Stevensweert trouwde. Het werd een reis vol online mythes, naamgenoten en schijnbaar perfecte bewijzen die bij nader inzien toch de prullenbak in moesten. Wij spraken met Jos over zijn bevindingen en zijn onverbiddelijke werkwijze.

Jos, het begon allemaal bij een huwelijk in Stevensweert. Wie was deze Jacobus Evers precies?

Jos: “Wat we met zekerheid weten, is dat Jacobus Evers in oktober 1739 in de garnizoensplaats Stevensweert in het huwelijk trad met Joanna Loijens. Hij was een militair in het Staatse leger en diende in de compagnie van Kapitein Hamel, onderdeel van het Regiment Smissaert. Samen met Joanna kreeg hij voor zover we nu weten twee kinderen in Maastricht: zoon Joannes Theodorus werd daar in 1745 gedoopt, en dochter Gertrudis in 1750. Maar waar Jacobus zélf vandaan kwam, stond helaas nergens genoteerd. Dat was het begin van de puzzel.”

Om zo’n puzzel op te lossen in een tijdperk waar militairen constant verhuisden, heb je vast een strakke methode nodig. Hoe ga jij te werk?

Jos: “Ik houd het eigenlijk heel feitelijk en stapsgewijs. Mijn onderzoek begint vaak breed: ik raadpleeg secundaire bronnen en grote online indexen zoals Aezel, WieWasWie, AlleLimburgers en OpenArchieven. Ook kijk ik weleens op stamboomplatforms om te zien wat anderen al hebben gevonden. Daarnaast let ik heel scherp op de namen van doop- en huwelijksgetuigen, want die brengen je vaak op het spoor van verwanten of locaties. Maar – en dat is echt mijn gouden regel – ik neem nooit zomaar iets aan. Van elk feit dat ik in een index zie, of van elke aanname die ik maak op basis van een getuige, zoek ik áltijd de bevestiging in de originele Doop-, Trouw- en Begraafboeken (DTB) of de Burgerlijke Stand (BS). Zonder primaire akte is het voor mij geen feit.”

En die strenge methode bleek nodig, want je kwam nogal wat dwaalsporen tegen. Zoals een compleet ander militair gezin?

Jos: “Klopt. Toen ik in Maastricht zocht naar kinderen van onze Jacobus en Joanna, stuitte ik op een andere militair met exact dezelfde naam: soldaat Jacobus Evers. Uit de primaire DTB-akten bleek dat deze man in dezelfde periode in Maastricht kinderen liet dopen, maar dan met zijn vrouw Alegundis. Ze kregen Joannes (gedoopt in 1747), Mathias (1749) en Margaretha (1752). Omdat de jaartallen overlapten en de naam van de moeder afweek, wist ik zeker dat dit een naamgenoot binnen het leger moest zijn. Dat gezin kon ik dus netjes documenteren, maar tegelijkertijd veilig uitsluiten voor mijn eigen stamlijn.”

Op internetfora en stamboomwebsites circuleert ook de theorie dat ene Antonius Evers de zoon zou zijn van jullie soldaat. Waarom klopt dat niet?

Jos: “Dat is een mooi voorbeeld van hoe een fout op internet een eigen leven gaat leiden. Die theorie is gebaseerd op een overlijdensakte van Antonius in 1800 in Horn. Daarin verklaarden zijn buren dat hij rond 1747 in Stevensweert zou zijn geboren. Dat klinkt als een logische match met ons militaire gezin. Maar toen ik terugzocht naar zijn kerkelijk huwelijk in 1781 in Beegden (met Maria Vossen), zag ik dat Antonius zélf verklaarde dat hij afkomstig was uit de parochie Echt.

Ik ben toen in de doopboeken van Echt gedoken. Daar vond ik de werkelijke ouders: Joannes Everts en Gertrudis Wijnen. Zij kregen Antonius in 1752, en nog een dochter Willemina (of Wendelina) rond 1750. Wendelina trouwde later met Theodorus Hebben en daarna met Mathis Michiels. Ook bij haar overlijden in 1831 gaven buren per ongeluk ‘Stevensweert’ op als geboorteplaats. Kortom: de buren hadden het destijds simpelweg mis. Antonius en Wendelina horen bij het gezin Everts-Wijnen uit Echt en hebben niets met onze soldaat te maken.”

Het meest veelbelovende spoor leek echter naar Roermond te leiden. Vertel daar eens over.

Jos: “Dat was wel een beslissende vondst, ja. Bij het huwelijk van onze soldaat in 1739 in Stevensweert was ene Elisabetha Heuskens getuige. Die naam kwam veel voor in Roermond, dus ik ben daar gaan zoeken. Ik vond al snel een Jacobus Philippus Everts, gedoopt op 30 april 1718 als zoon van Christianus Everts en Caecilia Heindricks. Het leek de perfecte kandidaat.”

Waarom heb je deze theorie uiteindelijk toch afgeschoten?

Jos: “Omdat de primaire bronnen een heel ander levensverhaal lieten zien. Ik moest uitsluiten of deze Roermondse jongen wel echt in het leger is gegaan. Ik ontdekte dat hij gewoon in Roermond is gebleven en daar op 12 juni 1740 trouwde met Ida Keeren. Samen kregen zij vier kinderen in Roermond: Maria Agnes (1741), Theodorus Lambertus (1746), Reinerus (1747) en nog een Maria Agnes (1749). Wat het helemaal waterdicht maakte: bij de doop van de kinderen in 1741 en 1746 was zijn eigen moeder, Cecilia Hendrix/Evers, de peettante.

Tot slot vond ik zijn overlijdensakte: hij stierf als gehuwd man op 24 december 1761 in de Schoenmakerstraat in Roermond. De tijdlijn van deze burgerman overlapt volledig met de actieve militaire dienstjaren van onze soldaat. Het is geografisch en praktisch onmogelijk dat dit dezelfde man is.”

Je hebt dus met heel veel speurwerk bewezen wie Jacobus Evers állemaal niet was. Wat is nu de volgende stap?

Jos: “De stamboom is nu in ieder geval opgeschoond van foutieve aannames, en dat is ook wat waard. De échte herkomst van soldaat Jacobus Evers blijft nog even een mysterie. Binnenkort komen er militaire huwelijksverloven uit 1739 beschikbaar via de scans van het Nationaal Archief in Den Haag. Ik hoop dat we daar het ontbrekende puzzelstukje in vinden. En in de tussentijd ga ik mijn pijlen richten op zijn vrouw, Joanna Loijens, om te kijken of haar achtergrond ons nog nieuwe aanknopingspunten kan bieden. Je moet gewoon stug volhouden in deze hobby.”