III.1 Joannes Everts ♂📜 Historische Tijdlijn
Joannes Everts werd gedoopt op 3 januari 1660 in Sint Odiliënberg als zoon van Jacobus Everts / van Haelen en Sophia Caris.
- Christianus Everts
* 17 mei 1687 in Sint Odiliënberg - Odilia Everts
* 3 september 1690 in Sint Odiliënberg, † 22 augustus 1766 in Montfort - Leonardus Everts
* 25 juni 1692 in Sint Odiliënberg, † 1 januari 1714 in Sint Odiliënberg - Matthias Everts
* 23 november 1694 in Sint Odiliënberg, † 12 april 1773 in Sint Odiliënberg - Henricus Everts
* 9 mei 1700 in Sint Odiliënberg, † 19 februari 1745 in Sint Odiliënberg - Maria Everts
* 29 december 1704 in Sint Odiliënberg, † 21 maart 1755 in Montfort
Op 27 november zijn in het huwelijk verbonden, met voorafgaande bisschoppelijke dispensatie voor het beletsel van geestelijke verwantschap en voor de drie roepen, Joannes Evers en Gertrudis Heuskens, met als getuigen Joannes Hoeghmoed en Josephus Denoe.
Gertrudis Heuskens was voor 1723 al eens getrouwd, namelijk met Henricus Hertoghs. Zij krijgen op 29 september 1715 een dochtertje genaamd Judita Hertoghs. De doopgetuige van Judita was Joannes Everts!
Op het moment dat Joannes Everts in 1715 dat kindje Judita boven het doopvont hield, ontstond er volgens het kerkelijk recht een cognatio spiritualis (geestelijke verwantschap) tussen hem en de ouders van het kind (Gertrudis en haar toenmalige man). Joannes werd door de kerk vanaf die dag gezien als een 'geestelijke broer' van Gertrudis.
Toen Joannes en Gertrudis jaren later allebei weduwnaar/weduwe waren en met elkaar wilden trouwen, zag de kerk dit in eerste instantie als 'inteelt' vanwege die doop in 1715. Ze móésten dus die bisschoppelijke dispensatie aanvragen, precies zoals de pastoor in 1723 in het trouwboek schreef.
De pastoor noteert bij het overlijden: echtgenoot van Gertrudis Heuskens
Bijzonderheden
- Openbare functies
- Joannes Everts was schepen in het gericht van Sint Odiliënberg van 1708 tot 1729.
- Gertrudis Heuskens
- Volgens Jan Ruiten was Gertrudis Heuskens, weduwe Hertogs, afkomstig uit Maasniel.
- In de dooptranscripties staat Geertruyd Heuskens, gedoopt op 16 maart 1682 te Maasniel, dochter van Henricus Heuskens en Elisabeth van Sugtelen.
Doopgetuigen waren Mathias van Suchtelen en Maria Kremers. - Het originele parochieregister van deze periode staat niet online bij FamilySearch.
- Joanna Maria Hendrix
- Uit gegevens bij Jan Ruiten blijkt dat Joanna Maria Hendrix bij haar huwelijk met Joannes Everts weduwe was van Lenardt Puts.
- In het huwelijksregister staat dat zij op 2 december 1682 trouwde met Leonardus Puts; getuigen waren Joannes Hendrix en Ida Puts.
Leonardus overleed al op 15 mei 1684 te Sint Odiliënberg. - Joanna Maria was dochter van Areth (Arnold) Hendricks en Odilia Jacobs. Het gezin woonde tijdelijk buiten de gemeente, o.a. in Leeuwen. Joanna Maria moet geboren zijn rond 1660.
- In de dooptranscripties van Sint Odiliënberg staat op 9 januari 1678 de doop van Maria Hendrix, dochter van Arnoldus Hendrix en Odilia NN; bij Odilia is later Jacobs als familienaam toegevoegd. Dit is misschien eenzus van Joanna Maria. Joanna Maria zelf moet veel eerder geboren zijn.
⚠ Openstaande Onderzoeksvragen
- Gertrudis Heuskens, zijn tweede echtgenote, is afkomstig uit Maasniel en gedoopt op 16 maart 1682 te Maasniel. Wie vindt een primaire bron die dat kan bevestigen?
- In de dooptranscripties van Sint Odiliënberg staat op 9 januari 1678 de doop van Maria Hendrix, dochter van Arnoldus Hendrix en Odilia NN; bij Odilia is later Jacobs als familienaam toegevoegd.Wie vindt de primaire bron van dit doopsel? Dit is misschien een zus van Joanna Maria.
Verhalen
Op wandel in het voetspoor van Jan en Hendrik Everts
Wandeling in Sint Odiliënberg
Op woensdag 19 juni 2024 maakten we, samen met mijn broer Luc Everts, een wandeling door Sint Odiliënberg in het voetspoor van Jan en Hendrik Everts. De tocht van 11 km start op de parkeerplaats aan de Sint-Wirostraat (A op de kaart) en voert langs diverse locaties waar Jan Everts (1670-1729) en/of zijn zoon Hendrik Everts (1700-1745) hebben gewoond.
Klein-Paarlo
De exacte afstamming van Joannes Everts is nog altijd niet opgehelderd. Lees hierover meer in mijn bericht over het onderzoek: Wie zijn de ouders van Joannes Everts (*1660)? Mogelijk was hij een kind uit het gezin van Christianus (Corst) Everts en Eiffken Winckens van Patteren. Dit gezin woonde waarschijnlijk in Paarlo, een buurtschap waar we tijdens onze wandeling doorheen kwamen.
Van het oorspronkelijke landhuis Klein-Paarlo (C) rest helaas niet meer dan een ruïne. Het is goed mogelijk dat het gezin in de bijbehorende boerderij woonde, die inmiddels prachtig is gerestaureerd. De eveneens opgeknapte koetsierswoning is tegenwoordig te huur als vakantiewoning. De gasten die er verbleven tijdens onze tocht, lieten ons een informatiefolder zien waarin de geschiedenis van het landgoed beknopt wordt beschreven. Hierin valt te lezen dat de boerderij en schuur vermoedelijk uit de 17e eeuw stammen. De koetsierswoning, die na de Tweede Wereldoorlog zwaar vervallen was, is volledig afgebroken en opnieuw opgebouwd. Een meer waarschijnlijke theorie over Jans afkomst is dat hij geboren werd in het gezin van Jacobus Everts en Sophia Caris.
Klein Paarlo
Frymerson
Volgens Jan Ruiten, die dit op zijn website beschrijft, ging Jan boeren op het voorhof van Frymerson (D). In die periode was het kasteel eigendom van Frederik van Pruisen. Van het oorspronkelijke kasteel resten nu alleen nog de toren en een kelder. De bijbehorende boerderij dateert uit de 18e eeuw, wat het aannemelijk maakt dat dit de hoeve van Jan was. Het huidige kasteel werd in 1863 gebouwd (meer informatie op Wikipedia). Tijdens een eerder bezoek aan Frymerson hadden we het geluk een tuinman te treffen die ons een korte rondleiding over het buitenterrein gaf; de eigenaar was toen helaas niet aanwezig.
Bezittingen
In 1710, zo vervolgt Ruiten, werd Jan in de beestenschat aangeslagen voor 5 koeien, 3 kalveren en 26 schapen. Kort voor zijn overlijden werd de pacht nog verlengd. Later woonde zijn zoon Thijs (de broer van Hendrik) op deze plek.
Het bunderboek van 1717 vermeldt slechts twee akkers op naam van Jan Everts, die hij deelde met zijn zwager Willem Linden. Beiden bezaten de onverdeelde helft van 2 morgen en 3 vierdel akkerland aan de Brachterweg; grond die afkomstig was van hun schoonouders. Daarnaast bezat schepen Everts nog 3 vierdel land in het Bergerveld. Net als de akkers, ging later ook het huis van Willem Linden in het dorp over op de kinderen Everts. Huis en hof bleven vervolgens generaties lang in de familie. Tot slot was er nog de boerderij aan het begin van de Winterweg die Jan verhuurde, aldus Jan Ruiten.
Klein Dasselray
Zoon Hendrik trad op 7 juni 1726 in het huwelijk met Catharina Slijpen, dochter van Claes Slijpen en Cornelia Cupers. Zij was afkomstig van de hoeve Klein Dasselray (B). De huidige bewoonster vertelde ons dat zij en haar man de hoeve in de jaren ’70 pachtten van de familie de Zantis de Frymerson en er tot op heden een loonwerkersbedrijf runnen.
Herberg op de Heuvel
Hendrik brak met de familietraditie en koos ervoor om niet te pachten, maar eigen baas te worden. Waarschijnlijk gebruikte hij een lening van 150 pattacons (kruisrijksdaalders, ingevoerd in 1612) voor de aankoop van de afgebrande huisplaats in het dorp, later bekend als Herberg op de Heuvel (E). Dit waren oorspronkelijk het huis en de hof van de weduwe Cnops. Een notitie uit 1755 vermeldt hier diverse huizen en moestuinen, waaronder die van Adam Cnops, met de toevoeging: nu de erffgen. van Hend. Evers. Ook wordt in 1717 een akker van de erfgenamen Thijs Peys (deel 1) toegeschreven aan Herman Evers op de Heuvel.
Deze familietak kreeg al snel de bijnaam ‘Everts-op-de-heuvel’. Volgens Jo Smeets, die we in het Roerstreekmuseum spraken, wordt deze bijnaam vandaag de dag nog steeds gebruikt.
(foto: mevr. Theunissen-Peters)
Hendrik Evers verdiende zijn brood als bierbrouwer, jeneverstoker, mouter en tapper. Daarnaast hield hij zich bezig met akkerbouw en veeteelt; in de stal stonden 4 koeien en 4 runderen, wat wijst op aanzienlijk gepacht land. Voor al dit werk had hij personeel in dienst. De huidige uitbater van El Medina wist ons helaas niets over de historie van het pand te vertellen.
Basiliek, kapel en kerkhof
Tot slot wandelden we naar de Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus en bezochten we het kerkhof, waar vele naamgenoten hun laatste rustplaats hebben gevonden.
Het was een boeiende wandeling waarin we weer veel hebben geleerd over de geschiedenis van de familie Everts in deze streek.
Dit is een update van een eerder verschenen bericht.
Wie zijn de ouders van Joannes Everts (*1660)? – Een doorbraak in het onderzoek
De afkomst van Joannes Everts, gedoopt op 3 januari 1660 te Sint Odiliënberg, was lange tijd onzeker. In de literatuur en stambomen circuleerden twee theorieën over zijn ouders:
- Christianus (Corst) Everts (of van Gladbach) en Eva (Eefken) van Patteren.
- Jacobus Everts en Sophia NN (mogelijk Sophia Caris).
Recent aanvullend onderzoek in de doopregisters van Sint Odiliënberg en een vergelijkende analyse met de registers van Haelen heeft geleid tot nieuwe inzichten. Hieronder volgt de actuele stand van zaken, waarin de identiteit van de ouders en grootouders met grote zekerheid kan worden vastgesteld.
1. Uitsluiting van Christianus Everts / Van Gladbach
In sommige secundaire bronnen wordt Christianus Everts (ook wel Christianus van Gladbach) als vader genoemd. Deze theorie is op basis van de primaire bronnen echter niet houdbaar:
- In de transcripties van Sint Odiliënberg (1650–1670) komt slechts één doopsel van een Joannes Evert(s) voor (3 januari 1660). Deze Joannes is expliciet ingeschreven als zoon van Jacobus Evert(s) en Sophia.
- Kinderen van Christianus/Corst van Glabach en Eva verdwijnen na hun doop uit de plaatselijke registers, terwijl het gezin van Jacobus Everts en Sophia in Sint Odiliënberg blijft en uitbreidt met zes kinderen.
- Een doop van een Joannes als zoon van Christianus/Corst ontbreekt.
Conclusie: Het is nagenoeg zeker dat Jacobus Everts en Sophia NN de ouders zijn.
2. Identificatie van Sophia NN als Sophia Caris (Bewezen)
De moeder van Joannes werd in de registers aanvankelijk slechts als “Sophia” aangeduid. De hypothese dat zij Sophia Caris is, is door analyse van het getuigennetwerk rondom de familie Peckx nu bevestigd.
Er bestaat een zeer sterk patroon van wederzijdse doopgetuigen tussen de gezinnen van Jacobus Everts en Tilmanus Peckx:
- 1654: Bij de doop van Anna, het eerste kind van Tilmanus Peckx en zijn vrouw Catharina, is Antonius Caris de dooppeter. Dit wijst erop dat Antonius de grootvader is en Catharina een geboren Catharina Caris.
- 1656: Jacobus Everts is dooppeter bij Henricus, een zoon van Tilmanus Peckx.
- 1657: Sophia Caris (vrouw van Jacobus) is doopmeter bij Gertrudis, een dochter van Tilmanus Peckx.
- 1660: Bij de doop van Joannes, het eerste kind van Jacobus Everts, is diezelfde Antonius Caris opnieuw dooppeter.
Conclusie: Sophia (vrouw van Jacobus) en Catharina (vrouw van Tilmanus) zijn zussen en beiden dochters van Antonius Caris uit Roermond. Jacobus Everts en Tilmanus Peckx waren derhalve zwagers.
3. De identiteit van Jacobus Everts (alias Van Haelen)
Er bestond lang twijfel of Jacobus Everts dezelfde persoon was als de Jacobus van Haelen die in 1658 met Sophia Caris trouwde. Zowel historische documenten als het netwerk van getuigen nemen deze twijfel nu weg.
Het huwelijk en de getuigen (1658):
Er is een huwelijksinschrijving uit 1658 voor Jacobus van Haelen en Sophia Caris, met als getuigen Gerardus Ronckarts en Aegidius Klouts. Deze personen en hun families duiken ook op in het netwerk rond Jacobus Everts:
- De familie Ronckarts keert veelvuldig terug bij de dopen van de kinderen van Jacobus Everts: Anna Ronckaerts is meter in 1663, Gerardus Ronckers is peter in 1670 en Maria Ronckaerts is meter in 1672. Dit bevestigt dat de bruidegom uit 1658 dezelfde persoon is als de vader van deze kinderen.
- Aegidius Klouts werd als schepen opgevolgd door Joannes Everts, de oudste zoon van Jacobus. Deze opvolging suggereert een sociale continuïteit en status binnen dezelfde kring.
De dooppeter uit de eigen familie (1662):
Bij de doop van Mathias (het derde kind van Jacobus) treedt ene Joannes van Halen op als dooppeter. De terugkeer van de naam “Van Haelen” in de intieme familiekring bevestigt dat dit de oorspronkelijke herkomstnaam van de familie is. Aangezien deze Joannes van Halen niet voorkomt bij de schoonfamilie (Peckx/Caris), betreft het hier vrijwel zeker de vader van Jacobus.
Het is daarmee zeer aannemelijk dat de familienaam (of herkomstnaam) Van Haelen en het patroniem Everts door elkaar werden gebruikt.
4. Reconstructie van de ouders van Jacobus Everts
Door de vernoemingsregels (vernoeming naar grootouders) toe te passen op de kinderen van Jacobus Everts en Sophia Caris, kunnen we nu ook de ouders van Jacobus reconstrueren:
- De vader van Jacobus:Het oudste zoontje van Jacobus (geboren 1660) heet Joannes. Volgens traditie is dit de vernoeming naar de grootvader vaderskant. Dit wordt ondersteund door de aanwezigheid van dooppeter Joannes van Halen in 1662.
- Conclusie: De vader van Jacobus heette Joannes (Jan) Everts (alias Van Haelen).
- De moeder van Jacobus:De oudste dochter van Jacobus (geboren 1661) heet Esther. Dit is een relatief zeldzame naam en wijst op een vernoeming naar de grootmoeder vaderskant (aangezien de grootmoeder moederskant in de Caris-lijn zit).
- Conclusie: De moeder van Jacobus heette misschien Esther.
5. Herkomst: Haelen of elders?
Hoewel Jacobus bij zijn huwelijk “Van Haelen” wordt genoemd en zijn vader waarschijnlijk “Joannes van Haelen” heette, is Jacobus zelf waarschijnlijk niet in Haelen geboren. Uitputtend onderzoek in de doopregisters van Haelen (periode 1622–1637) heeft geen doop van een Jacobus zoon van Joannes/Evert opgeleverd.
Gezien het ontbreken van de doopinschrijving in Haelen, Nunhem en Roermond, is een mogelijke hypothese dat het gezin afkomstig was uit Horn. De doopregisters van Horn van vóór 1695 zijn verloren gegaan. Dit zou verklaren waarom de familie wel in de regio opduikt (“van Haelen” als herkomst), maar de geboorteaktes onvindbaar blijven.
6. Geactualiseerde Conclusie
Op basis van de gecombineerde gegevens uit de doopregisters van Sint Odiliënberg, de getuigenanalyse bij de familie Peckx, de huwelijksakte van 1658 en de vernoemingspatronen, kan de stamboom als volgt worden gereconstrueerd:
*Joannes Everts (1660) is de zoon van:
- Vader:Jacobus Everts (alias Jacobus van Haelen).
- Geboren: ca. 1630-1636 (waarschijnlijk te Horn).
- Ouders: Joannes (Jan) Everts/Van Haelen en (mogelijk) Esther.
- Moeder:Sophia Caris.
- Gedoopt: ca. 1637 te Roermond.
- Vader: Antonius Caris.
Bronvermelding
Primaire Bronnen: Doop- en Trouwregisters (R.K. Parochie Sint Odiliënberg)
Toegankelijk via Regionaal Historisch Centrum Limburg (RHCL), AlleLimburgers.nl en FamilySearch.
- Doop Joannes Everts (03-01-1660)
- Bron: Doopregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg, inv. nr. 117001 (periode 1627-1677).
- Link: Scan op FamilySearch
- Inschrijving: Joannes, zoon van Jacobus Everts en Sophia. Getuigen: Antonius Caris en Gerarda Juechen.
- Doop Anna Peckx (17-05-1654)
- Bron: Doopregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg, inv. nr. 117001. [AlleLimburgers Feit ID: 1903229]
- Link: Scan op FamilySearch
- Relevantie: Bewijs van Antonius Caris als grootvader (peter bij eerstgeborene).
- Doop Henricus Peckx (04-03-1656)
- Bron: Doopregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg, inv. nr. 117001. [AlleLimburgers Feit ID: 1903220]
- Link: Scan op FamilySearch
- Relevantie: Bewijs van aanwezigheid Jacobus Everts als getuige (zwager).
- Doop Gertrudis Peckx (17-03-1657)
- Bron: Doopregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg, inv. nr. 117001. [AlleLimburgers Feit ID: 1903289]
- Relevantie: Bewijs van Sophia Caris als getuige (tante).
- Doop Mathias Everts (30-07-1662)
- Bron: Doopregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg, inv. nr. 117001, scan 86.
- Link: Scan op FamilySearch
- Relevantie: Cruciaal bewijs voor de vader van Jacobus. Peter is Joannes van Halen.
- Huwelijk Jacobus van Haelen & Sophia Caris (1658)
- Bron: Huwelijksregister R.K. Parochie Sint Odiliënberg (1658).
- Link: Scan op FamilySearch
- Relevantie: Verbinding tussen de alias “Van Haelen” en de familie Ronckaerts (getuige).
Onderzoek locaties herkomst (Negatief bewijs)
- Doopregisters R.K. Parochie Haelen (H. Lambertus)
- Geraadpleegd: Periode 1620–1640 via FamilySearch en AlleLimburgers.
- Bevinding: Geen doopinschrijving aangetroffen van Jacobus Everts/Van Haelen, wat de hypothese van geboorte elders (Horn) ondersteunt.
- Doopregisters R.K. Parochie Nunhem (H. Servatius)
- Geraadpleegd: Indexen periode 1616–1640 via AlleLimburgers.
- Bevinding: Geen resultaat op patroniem Everts of vadersnaam Evert.
Geraadpleegde Archieven & Databases
- AlleLimburgers: https://www.allelimburgers.nl/ (Database voor genealogische gegevens Limburg).
- FamilySearch: https://www.familysearch.org/ (Scans van originele parochieregisters Haelen en Sint Odiliënberg).
- AEZEL: https://aezel.eu/ (Archief voor Erfgoed van Zuid-Nederlandse Eigendommen en Leefgemeenschappen).